Aanranding en verkrachting

Seksueel geweld kan erg ingrijpend zijn en heeft vaak zware gevolgen voor slachtoffers. Mensen kunnen zich bang, boos of wantrouwig voelen. Dat is normaal. Seksueel geweld wordt vaak geheim gehouden. Uit schaamte, schuldgevoel, of omdat slachtoffers opzien tegen de gevolgen. Niemand vraagt om misbruikt te worden, zelfs niet als je onder invloed was, als je flirtte of jezelf niet verdedigd hebt. Seksueel geweld is nooit goed te praten. De verantwoordelijkheid ligt altijd bij de dader. Als jij niet instemde met seks, is er sprake van aanranding of verkrachting. Dat is strafbaar, ook binnen een relatie of huwelijk.

  Wat kan je zelf doen?

Praat erover

Zoek steun bij iemand waar je terechtkan. Vrienden, familie, buren, … kunnen naar je luisteren en je bijstaan. Door erover te praten kan je samen overleggen hoe je best hulp zoekt en hoe je bijgestaan wil worden, bijvoorbeeld door professionele hulp te zoeken of door iemand te vragen met je mee te gaan om aangifte te doen.  

Zorg voor jezelf

Wie een aanranding of verkrachting meemaakt, reageert daar op zijn eigen manier op. Het is heel normaal dat je angstig, verward, prikkelbaar, kwaad of verdrietig bent. Je kan je ook schuldig of beschaamd voelen, waardoor het moeilijk is ermee naar buiten te komen. Slachtoffers vragen zich soms ook af of ze niet overdrijven.  

Daarom is het belangrijk om meteen hulp te zoeken. Dat is moeilijk, maar zo’n ingrijpende gebeurtenis kan je niet alleen verwerken.   

Hoe verwerk je een ingrijpende gebeurtenis?

Zoek zo snel mogelijk medische hulp

Het is belangrijk dat je zo snel mogelijk medische verzorging krijgt voor je letsels. Het is ook belangrijk om bij een aanranding of verkrachting zo snel mogelijk (liefst binnen de 72 uur) een lichamelijk onderzoek te laten doen zodat sporen van de dader niet gewist worden. Het is belangrijk dat je je niet wast of een douche neemt, ook al is dit het eerste wat je zou willen doen. Indien je vermoedt dat je onder invloed werd gebracht van alcohol, medicatie of drugs voor de aanranding of verkrachting, is het belangrijk zo spoedig mogelijk een toxicologisch onderzoek te laten uitvoeren (liefst binnen de 72 uur).  

Met een doktersbezoek kan ook onderzocht worden of je besmet raakte met een seksueel overdraagbare aandoening en of je risico loopt op een zwangerschap.  

Hoe moeilijk het ook is: laat de dokter weten welk geweld op jou gepleegd is (bijvoorbeeld of iemand je probeerde te wurgen). Jij en de arts zijn dan alert voor eventuele complicaties achteraf.  

De dokter luistert naar je verhaal en maakt een medisch attest op. Hij verzamelt bewijsmateriaal voor als je later aangifte bij de politie wil doen. Vraag iemand die je vertrouwt eventueel om mee te gaan.  

Zie ook Hoe verzamel ik bewijzen als ik niet direct naar een dokter kan?

Neem zo snel mogelijk contact op met één van deze diensten voor dringende medische hulp: 

  • Ambulance: het noodnummer 112 is dag en nacht bereikbaar 
  • Politie: bel het noodnummer 101 
  • Spoedopname in een ziekenhuis  
  • Je huisarts. Als je eigen huisarts niet bereikbaar is kan je 's avonds en in het weekend ook terecht bij een huisarts van wacht of de huisartsenwachtdienst.  
  • Een Zorgcentrum na Seksueel Geweld (ZSG) is een ziekenhuisdienst waar elk slachtoffer van seksueel geweld permanent terechtkan. Voorlopig zijn deze diensten enkel beschikbaar in het UZ Gent, het UMC Sint Pieter in Brussel en het UMC Luik omdat het om een pilootproject gaat.  Als slachtoffer of steunfiguur kan je een ZSG bellen, mailen of bezoeken: 
    • ZSG Gent: 09/332.80.80, zsg@uzgent.be, bereikbaar via Ingang 47 op het UZ Gent, C. Heymanslaan 10, 9000 Gent, tram 4 (eindhalte UZ), bus 5 (halte UZ) 
    • ZSG Brussel/CPVS Bruxelles: 02/535.45.42, CPVS@stpierre-bru.be, bereikbaar via Hoogstraat 320, 1000 Brussel, Metro 2 en 6 station Hallepoort, Tram 3 - 4 - 51 halte Hallepoort, Bus: 27 - 48 halte Sint-Pieter/Hallepoort, Bus De Lijn en TEC: Sint-Gillis (Hallepoort/Blaes) 
    • CPVS Liège: 04/284.35.11, cpvs@chu.ulg.ac.be, bereikbaar via de spoeddienst van CHU Liège, Urgences des Bruyères, Rue de Gaillarmont 600, 4032 Chênée

Als je als slachtoffer naar een Zorgcentrum na Seksueel Geweld (ZSG) gaat, wordt niet automatisch aangifte gedaan bij de politie. Het ZSG biedt medische en psychologische hulp. Het stelt letsels vast, onderzoekt sporen en verzamelt bewijs. Het is aan jou om te beslissen of je ook aangifte wil doen bij politie-inspecteurs die daarvoor speciaal opgeleid werden.  

Doe aangifte bij de politie

Als je aangifte doet, kan de politie onderzoeken wat er gebeurd is. Je kan je daarbij laten bijstaan door iemand die je vertrouwt. Aangifte vergroot de kans dat de feiten onderzocht worden en de dader(s) gevat worden. Het kan je ook een gevoel van rechtvaardigheid geven. Ook jaren later kan je een verkrachting of aanranding nog aangeven. De verjaringstermijn (de termijn waarbinnen aangifte kan gedaan worden om de feiten te onderzoeken) voor verkrachting of aanranding is 15 jaar. Als je echter slachtoffer werd van verkrachting of aanranding tijdens je jeugd, dan kan dit tot 15 jaar nadat je 18 werd.

Meer uitleg over de gerechtelijke procedure

Meer informatie over een mogelijke schadevergoeding

  Wie kan helpen?

Familie of vrienden

Neem iemand uit je omgeving in vertrouwen. Dit is misschien moeilijk, maar als je zwijgt, geef je de dader de macht over je leven en kan je in een isolement raken. Door dat isolement te doorbreken, pak je een stukje van de regie over je leven terug in eigen handen. Praat er vooral over met mensen die naar je blijven luisteren, ook al vertel je je verhaal steeds opnieuw. 

Bel of mail 1712

1712 is een gratis hulplijn voor iedereen met vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. Als je slachtoffer bent van aanranding of verkrachting, kan je 1712 bellen of mailen via www.1712.be

De medewerkers van 1712 luisteren naar je verhaal en verwijzen je eventueel door naar gepaste hulpverlening.  

Zorgcentrum na Seksueel Geweld (ZSG)

In een Zorgcentrum na Seksueel Geweld kunnen slachtoffers van seksueel geweld alle mogelijke bijstand krijgen op één plaats. Dit gespecialiseerd centrum bestaat momenteel enkel in Gent, Brussel en Luik.

Slachtofferhulp van het CAW

Slachtofferhulp van het CAW kan je informatie geven, begeleiden, en administratief en emotioneel ondersteunen. Slachtoffers en hun omgeving ervaren verschillende emoties. CAW bieden een luisterend oor, denken mee en ondersteunen je waar mogelijk om de draad weer op te nemen.  

Dienst slachtofferonthaal bij de justitiehuizen

Als je aangifte hebt gedaan bij de politie, wil je weten wat er met je klacht gebeurt. De dienst slachtofferonthaal kan je informatie geven over je dossier (vanaf de indiening van klacht tot de strafuitvoering). Deze dienst kan je ook bijstaan en ondersteuning bieden tijdens de gerechtelijke procedure, bijvoorbeeld bij de teruggave van inbeslaggenomen stukken, bij de inzage van het dossier, bij zittingen van de rechtbank, ...  

Juridische eerstelijnsbijstand of een advocaat

Juridische eerstelijnsbijstand biedt praktische inlichtingen, juridische info en een eerste juridisch advies. Indien nodig word je doorverwezen naar een gespecialiseerde organisatie. Het is een gratis dienst, georganiseerd door de Commissie voor Juridische Bijstand, die toegankelijk is voor iedereen, ongeacht je inkomen.  

Voor uitgebreid juridisch advies of als je je wil laten vertegenwoordigen in een strafrechtelijke procedure, kan je terecht bij een advocaat.  

Via juridische tweedelijnsbijstand (vroeger pro deo) kan je beroep doen op de tussenkomst van een advocaat die - afhankelijk van je inkomen - goedkoper of gratis is.

Een lotgenotenvereniging

Praten met lotgenoten kan helpen bij de verwerking. Adressen vind je op de site van Trefpunt Zelfhulp

  Misschien zoek je info over

Hoe verzamel ik bewijzen als ik niet direct naar een dokter kan? 

Ben je niet in staat om meteen na de feiten meteen naar de dokter of politie te stappen, bewaar dan zelf zoveel mogelijk bewijsmateriaal. Denk er wel aan dat er na 72 uur bijna geen sporen meer overblijven die bruikbaar zijn voor het onderzoek naar de dader. 

Zelf bewijzen verzamelen: 

  • Was of douche je niet, ook al is dit het eerste wat je zou willen doen. Deed je dat toch, probeer dan andere bewijzen te verzamelen.  
  • Probeer niet te drinken of je mond te spoelen als er contact met de mond was. 
  • Probeer niet te plassen. Als je dringend moet, vang je urine dan op in een potje en bezorg het aan de dokter. 
  • Vermijd lichamelijk contact met anderen. 
  • Hou de kleren die je aanhad tijdens de feiten aan of stop ze in een papieren zak en bezorg ze aan de dokter.  
  • Hou alles bij waar sporen van de dader (sperma, bloed) op kan zitten zoals lakens, toiletpapier of maandverband dat je hebt gebruikt om je mee proper te wrijven… Stop ze in een papieren zak en bezorg ze aan de dokter. 

Het is aangeraden (later) een dokter te raadplegen en aangifte te doen. Deze stap zetten kan je helpen bij het verwerken van wat je is overkomen.

Je kent een slachtoffer in je omgeving   

Iemand die een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt is helemaal van slag en gedraagt zich vaak anders. Dat kan best verwarrend zijn. Je kan pijn, verdriet of kwaadheid van anderen niet wegnemen. Maar begrip tonen, aandacht geven en luisteren kan natuurlijk wel, ook als je geen pasklare oplossingen hebt. Er gewoon zijn is al een enorme steun. 

Een slachtoffer in je omgeving helpen

Ik werd slachtoffer van aanranding of verkrachting  in het buitenland 

Wanneer je slachtoffer wordt van aanranding of verkrachting in het buitenland, weet je vaak niet goed waar te beginnen. Naast diensten in het buitenland zelf, kan je ook contact opnemen met een aantal diensten in België.

Slachtoffer in het buitenland

Wat is aanranding van de eerbaarheid en verkrachting ?

Volgens de wet is "verkrachting" elke daad van seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook, gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt. Toestemming is er met name niet wanneer de daad is opgedrongen door middel van geweld, dwang of list of mogelijk is gemaakt door een onvolwaardigheid of een lichamelijk of een geestelijk gebrek van het slachtoffer. 

Volgens de wet is "aanranding van de eerbaarheid" iedere met de zeden strijdige en als dusdanig gewilde daad, welke op of met behulp van een welbepaalde persoon, zonder diens geldige toestemming wordt gepleegd en waarbij het algemene eerbaarheidsgevoel wordt gekrenkt.